مطالعات تفسیر تطبیقی

مطالعات تفسیر تطبیقی

نسبت‌سنجی سنّت‌های مقید الهی مربوط به صالحان در قرآن و عهدین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران
2 دانشیار گروه الهیات، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.
چکیده
با توجه به گسترش چشمگیر ارتباطات، شناخت سنّت‌های دینی پیروان ادیان الهی از یکدیگر و درک نسبت‌های موجود میان آن‌ها، امری اجتناب‌ناپذیر بوده و از مقدمات تقریب ادیان به شمار می‌آید. یکی از تعالیم مشترک ادیان ابراهیمی، سنّت‌های الهی هستند که به‌عنوان قوانینی فراگیر بر جوامع بشری و جهان حاکم‌اند. بخشی از سنّت‌های الهی، سنّت‌هایی مقیّد و متوقف بر کنش انسان‌هاست که به‌تبع آن آثارشان نمایان می‌شود. در پژوهش پیش‌رو، صرفاً سنّت‌های مقیّد و مختص به اهل ایمان، به روش تطبیقی در سه دین آسمانی مورد تحلیل قرارگرفته و هدف از ارائه آن پاسخ به این پرسش است که سنّت‌های مقیّد الهی مربوط به اهل ایمان در قرآن و عهدین چه نسبتی (اشتراک و افتراق) با هم دارند؟ این پژوهش به شیوه کتابخانه‌ای و به‌صورت توصیفی و تطبیقی- تحلیلی سامان‌یافته و تاکنون پژوهش مشابهی به‌صورت مستقل ارائه نشده است. می‏توان گفت با توجه به وحدت منبع وحیانی، همسانی قابل‌توجهی میان سنّت‌های مقیّدِ مختص به صالحان در ادیان سه‌گانه وجود دارد؛ با این‌حال تفاوت اشارات مستقیم و غیرمستقیم به سنّت‌های مذکور را می‌توان متأثر از وجود مناسبات و ملازمات فرهنگی مختص به پیروان هریک از این کتب دانست؛ چنانکه قرآن کریم با طرح عناوین «سنّت» و «سنن» و اشارات متعدد و مستقیم به سنت‌های موردبحث، نسبت به کتب عهدین از برتری ویژه‌ای برخوردار است. می‌توان سنت‌های مذکور را در قالب دو دسته کلّی افزایش نعمت‌های معنوی همچون برخورداری از قوه تشخیص حق از باطل و افزایش نعمت‌های مادی مانند نجات از تنگناهای گوناگون فردی و اجتماعی دسته‌بندی نمود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Comparative Analysis of Divine Conditional Traditions Related to the Righteous in the Qur'ān and the Bible

نویسندگان English

zohreh samavatian 1
Karam Siyavoshi 2
1 Ph.D. Candidate, Qur'an and Hadith Sciences, Imam Sadiq University (AS), Tehran, Iran
2 Associate Professor , Department of Theology, Faculty of Humanities, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran
چکیده English

Given the significant expansion of communication, understanding the religious traditions of the followers of divine religions and comprehending the relationships between them is inevitable and forms one of the prerequisites for the approximation of religions. One of the common teachings of the Abrahamic faiths is the divine traditions (Sunnah), which function as universal laws governing human societies and the universe. Some divine traditions are conditional and dependent on human actions, and their effects become visible accordingly. In this study, only the conditional divine traditions specific to the faithful are analyzed comparatively across the three Abrahamic religions, with the aim of answering the question: What is the relationship (in terms of similarities and differences) between the divine conditional traditions related to the faithful in the Qur’an and the Bible (Old and New Testaments)? This research is conducted through library-based sources in a descriptive, comparative, and analytical manner, and so far, no similar independent study has been presented. It can be said that, due to the unity of the revelatory source, there is a significant similarity between the conditional traditions specific to the righteous in the three religions. However, the differences in direct and indirect references to these traditions can be attributed to the unique cultural contexts and circumstances of the followers of each of these Scriptures. For example, the Qur’an, with its use of the terms "Sunnah" and "Sunnan" and its numerous and direct references to the discussed traditions, holds a distinct advantage over the Bible. These traditions can generally be categorized into two groups: the increase of spiritual blessings, such as the ability to discern truth from falsehood, and the increase of material blessings, such as salvation from various individual and societal difficulties.

کلیدواژه‌ها English

Divine traditions
Conditional traditions
The righteous
The Qur'an
The Holy Bible
The Scriptures
قرآن کریم.
کتاب مقدس، نشر انجمن بین‌المللی کتاب مقدس.
ابن‌حنبل، احمد (۱۴۱۶ ق): «المسند»، تحقیق: جمع من المحققین، بیروت: مؤسسة الرساله.
ابن‌فارس، احمد (1404 ق): «معجم مقاییس اللغه»، قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
ابن‌منظور، محمد بن مکرم (1414 ق): «لسان العرب»،‌ مصحح: جمال الدین میر دامادی، بیروت: دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع.
اسکندرلو، محمدجواد(1401): «تبیین دیدگاه مستشرقان درباره گسستگی آیات قرآن و نقد آن»، قرآن پژوهی خاورشناسان، 17(32), 9-24، doi: 10.22034/qkh.2022.7170
الآمدی التمیمی، عبد الواحد (۱۳۶۶ ش): «تصنیف غرر الحکم ودرر الکلم»، قم: دفتر تبلیغات، تحقیق: مصطفی درایتی.
الباش، حسن (1392 ش): «قرآن و تورات در کجا اتفاق و در کجا اختلاف دارند؟» ترجمه: علی اوسط ابراهیمی؛ تهران: نشر گستره.
بی‌ناس، جان (1354 ش): «تاریخ ادیان»، ترجمه: علی اصغر حکمت؛ تهران: پیروز.
پاوسن، دیوید (بی تا): «رمزگشائی کتاب مقدس»، ترجمه: رامین بسطامی؛ بی جا، بی نا.
جوهری، اسماعیل بن حماد، (1376 ق): «الصحاح»، بیروت: دارالعلم.
خاچیکی، سارو (2015 م): «راهنمای کتاب مقدس»، نشر الکترونیک: www.VM1.global
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412 ق): «مفردات الفاظ القرآن»، تدوین: صفوان عدنان داوودی؛ دمشق: دار الشامیه.
رضایی اصفهانی، محمدعلی(1393): «علم پیشرفته از منظر قرآن و سنت»، قرآن و علم، 8(15), 95-128.
رضایی اصفهانی، محمدعلی، کریمی، عباس(1400): «بررسی هرمنوتیک فلسفی مستشرق‌مداران»، قرآن پژوهی خاورشناسان، 16(31)، 104-127 doi: 10.22034/qkh.2022.6620
ریاحی مهر, باقر، سپهری فرد، حسین(1401): «نقش تربیتی سنت‌های الهی در سوره عنکبوت»، قرآن و علم، 16(31)، 240-258 doi: 10.22034/qve.2023.7626
شعرانی، ابوالحسن (1386 ش): «پژوهش‌های قرآنی»، تدوین: محمدرضا غیاثی کرمانی؛ قم: انتشارات تبلیغات اسلامی حوزه علمیه.
صاحب، اسماعیل بن عباد (1414 ق): «المحیط فی اللغه»، بیروت: عالم الکتب.
صدر، محمد باقر (1376 ش): «سنّت‌های تاریخی در قرآن»، قم: انتشارات صدر.
صدر، محمد باقر (بی تا): «المدرسة القرآنیة»، بیروت: دار التعارف للمطبوعات.
طباطبایی، محمد حسین (1374 ش): «المیزان فی تفسیر القرآن»، ترجمه: محمد باقر موسوی همدانی، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
طباطبایی، محمد حسین (1390 ق): «المیزان فی تفسیر القرآن»، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
فخر رازی، محمد بن عمر (1420 ق): «التفسیر الکبیر»، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
فراهیدی، خلیل بن احمد (1409 ق): «کتاب العین»، قم: نشر هجرت.
فولادوند، محمد مهدی (1418 ش): «ترجمه قرآن»، تهران: دفتر مطالعات تاریخی و معارف اسلامی.
فیومی، احمد بن محمد (1414 ق): «المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر»، قم: مؤسسه دار الهجرة.
کهن، ابراهام (1382 ش): «گنجینه‌ای از تلمود»، ترجمه: امیر حسین صدری پور؛ تهران: دیبا.
مصباح یزدی، محمد تقی (1372 ش): «جامعه و تاریخ»، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
مصطفوی، حسن (368 ش): «التحقیق فی کلمات القرآن الکریم»، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
مفید، محمد بن محمد (1413 ق): «الفصول المختاره»، قم: کنگره شیخ مفید.
مکارم شیرازی، ناصر (371 ش): «تفسیر نمونه»، تهران: دار الکتب الإسلامیه.

  • تاریخ دریافت 17 مهر 1402
  • تاریخ بازنگری 07 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش 28 شهریور 1403
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1403