مطالعات تفسیر تطبیقی

مطالعات تفسیر تطبیقی

تحلیل تطبیقی خوانش روان‌شناختی آیات قرآن در هرمنوتیک کارن آرمسترانگ و تفسیر الهیاتی اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه قرآن ومستشرقان، جامعه المصطفی العالمیه- قم
10.22034/csq.2026.567476.1622
چکیده
خوانش روان‌شناختی آیات قرآن، به‌عنوان یکی از رویکردهای معاصر در مطالعات تفسیری، ناظر به بررسی تأثیرات عاطفی، شناختی و وجودی متن قرآن بر مخاطب است. در این میان، هرمنوتیک کارن آرمسترانگ، دین‌پژوه غربی، که قرآن را متنی پویا، واکنشی و اثرگذار بر تجربه زیسته انسان می‌داند، در کنار تفسیر الهیاتی اسلامی، زمینه‌ای مناسب برای تحلیل تطبیقی روش‌ها و مبانی این خوانش فراهم می‌آورد. مسئله اصلی این پژوهش آن است که خوانش روان‌شناختی آیات قرآن در چارچوب هرمنوتیک آرمسترانگ چه مبانی و کارکردهایی دارد و این خوانش از چه جهاتی با رویکرد تفسیری الهیات اسلامی همگرا یا واگراست. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش توصیفی–تحلیلی، به تحلیل تطبیقی آثار منتخب کارن آرمسترانگ (از جمله A History of God و Muhammad: A Prophet for Our Time) و منابع معتبر تفسیری اسلامی، به‌ویژه المیزان و تفسیر نمونه، می‌پردازد. داده‌های پژوهش از طریق تحلیل محتوای مفهومی آیات قرآنی مرتبط با سکینه، خوف و رجاء، ذکر، صبر و هدایت استخراج و در چارچوبی تأویل‌محور مقایسه شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد آرمسترانگ با تأکید بر بُعد تجربه‌محور دین، کارکرد روانی آیات قرآن را در ایجاد آرامش، معنا‌بخشی به رنج و تحول درونی انسان برجسته می‌سازد و آیاتی همچون «یَا أَیُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَتْکُمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّکُمْ» (یونس/57) را شاهدی بر نقش درمانگرانه متن می‌انگارد؛ با این حال، وی منشأ اثرگذاری این آیات را عمدتاً در تجربه انسانی و بستر تاریخی–فرهنگی تفسیر می‌کند.

موضوعات


عنوان مقاله English

Comparative Analysis of Psychological Reading of Quranic Verses in Karen Armstrong's Hermeneutics and Islamic Theological Interpretation

نویسنده English

Baqir Riahi Mehr
Assistant Professor, Quran and Oriental Studies Department, Al-Mustafa Al-Alamiyah University - Qom
چکیده English

Psychological reading of the verses of the Quran, as one of the contemporary approaches in interpretive studies, aims to examine the emotional, cognitive, and existential effects of the Quranic text on the audience. In this regard, the hermeneutics of Karen Armstrong, a Western religious scholar who considers the Quran to be a dynamic, reactive text that affects human experience, provides a suitable context for a comparative analysis of the methods and foundations of this reading, along with Islamic theological interpretation. The main issue of this research is what foundations and functions does the psychological reading of the verses of the Quran have within the framework of Armstrong's hermeneutics and in what ways does this reading converge or diverge with the interpretive approach of Islamic theology. This research, with a qualitative approach and descriptive-analytical method, deals with a comparative analysis of Karen Armstrong's selected works (including A History of God


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 13 بهمن 1404

  • تاریخ دریافت 29 آذر 1404
  • تاریخ بازنگری 18 دی 1404
  • تاریخ پذیرش 13 بهمن 1404
  • تاریخ انتشار 13 بهمن 1404