استادیار گروه آموزشی معارف اسلامی . دانشگاه فرهنگیان .تهران .ایران
10.22034/csq.2026.555694.1603
چکیده
این مقاله بهمنظور روشنسازی معنای واژه “إصر” در آیه ی ۲۸۶ سورهی بقره و بررسی کارکرد تفسیرى و فقهى آن تدوین شده است. پژوهش، با روش توصیفى ـ تحلیلى و تطبیقى، منابع لغوى (لسانی(، تفسیری و حدیثی شیعه و سنی را مرور و اقوال مفسران گذشته و معاصر را مقایسه میکند. پرسش محوری تحقیق عبارت است از: مراد از “إصر” در این آیه چیست و چگونه با مفهوم “تخفیف تکالیف” (از جمله روایت تخفیف پنجاه نماز تا پنج نماز) مرتبط میگردد؟ یافتهها نشان میدهد که “إصر” در سطح لغت دارای دامنه ی معنایی چندگانه (ثِقل و سنگینی، عهد و میثاق، تکالیف شاق و گناه) است؛ اما در متن آیه و در بیشتر اقوال تفسیری و روایی، مراد غالب “التزامات و تکالیف شدید و طاقتفرسا” است که در برخی شرایع پیشین برای امتها وضع شده و برای امت اسلامی بهواسطه ی رحمت و یسر شریعت، تخفیف یافته است. همچنین بررسی روایات معراج و جریان تخفیف نماز نشان میدهد که مصادیقِ تخفیف هم عمومی (اصل تخفیفِ بار تکالیف) و هم مصداقی (کاهش تعداد نمازها) قابلتحلیل است. مقاله در پایان تبیینی کلان از نسبت “اصر” و اصل یُسر/حَرَج در شریعت اسلامی عرضه می کند.
حیدری سه ده, علیرضا. (1405). تبیین معنای “إصر” و کارکرد تخفیف تکالیف در شریعت اسلامی با بررسی آیه ۲۸۶ بقره و روایات معراج. (e253411). مطالعات تفسیر تطبیقی, (), e253411 https://doi.org/10.22034/csq.2026.555694.1603
MLA
حیدری سه ده, علیرضا. "تبیین معنای “إصر” و کارکرد تخفیف تکالیف در شریعت اسلامی با بررسی آیه ۲۸۶ بقره و روایات معراج" .e253411 , مطالعات تفسیر تطبیقی, , 1405, e253411. doi: 10.22034/csq.2026.555694.1603
HARVARD
حیدری سه ده علیرضا. (1405). 'تبیین معنای “إصر” و کارکرد تخفیف تکالیف در شریعت اسلامی با بررسی آیه ۲۸۶ بقره و روایات معراج', مطالعات تفسیر تطبیقی, (), e253411. doi: 10.22034/csq.2026.555694.1603
CHICAGO
علیرضا حیدری سه ده, "تبیین معنای “إصر” و کارکرد تخفیف تکالیف در شریعت اسلامی با بررسی آیه ۲۸۶ بقره و روایات معراج," مطالعات تفسیر تطبیقی, (1405): e253411, doi: 10.22034/csq.2026.555694.1603
VANCOUVER
حیدری سه ده علیرضا. تبیین معنای “إصر” و کارکرد تخفیف تکالیف در شریعت اسلامی با بررسی آیه ۲۸۶ بقره و روایات معراج. مطالعات تفسیر تطبیقی. 1405;():e253411. doi: 10.22034/csq.2026.555694.1603