دانشیار فقه و اصول دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم - خمین
10.22034/csq.2026.551456.1595
چکیده
پیدایش تشیع همواره از مباحث مناقشه‌برانگیز در تاریخ اسلام بوده و برخی مخالفان، آن را پدیده‌ای متأخر پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) دانسته‌اند. این پژوهش با تکیه بر رویکرد تطبیقی در تفسیر روایی آیه ۷ سوره بینه، به بررسی خاستگاه حقیقی تشیع و تحلیل روایات فریقین درباره مصداق «خیرالبریه» می‌پردازد. خلأ اصلی پژوهش در نبود مطالعه‌ای تحلیلی و سندی بر روایات این آیه در تفاسیر شیعه و اهل سنت است که تاکنون بیشتر آثار صرفاً به نقل اقوال پرداخته‌اند. این تحقیق با روش توصیفی ـ تحلیلی و با رویکرد تاریخی، روایات تفسیری از قرن نخست تا دوره معاصر را بررسی کرده تا به این پرسش اصلی: آیا خاستگاه تشیع با تاریخ اسلام هم‌زمان است یا اینکه پدیده‌ای متأخر است؟ پاسخ دهد. یافته‌ها نشان می‌دهد که از قرن اول هجری در منابع شیعی و از قرون سوم و چهارم در منابع اهل سنت، آیه «خیرالبریه» به امام علی(ع) و شیعیان او تطبیق داده شده است؛ امری که مؤید پیوستگی تاریخی تشیع با اسلام آغازین و ریشه‌داری آن در سنت نبوی است.
