مطالعات تفسیر تطبیقی

مطالعات تفسیر تطبیقی

تحلیل تطبیقی رابطه تاریخ مندی قرآن و اسباب نزول از نگاه عبدالکریم سروش و نصر حامد ابوزید

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسنده
حوزه علمیه
10.22034/csq.2026.563682.1626
چکیده
یکی از مباحث مهم در علوم اسلامی، بررسی تأثیر اسباب نزول بر تفسیر و تاریخمندی قرآن است؛ یعنی این‌که آیا قرآن تنها محصول شرایط تاریخی و فرهنگی زمان نزول است یا قابلیت فراتاریخی و جهان‌شمولی دارد؟ نصر حامد ابوزید و عبدالکریم سروش، دو متفکر معاصر، با رویکردهای متفاوت به این موضوع پرداخته‌اند. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی، ضمن تبیین اسباب نزول و مفهوم تاریخمندی قرآن، دیدگاه‌های این دو اندیشمند را بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد هر دو، اسباب نزول را نشان‌دهنده پیوند متن وحی با شرایط زمان نزول می‌دانند که مختص جامعه بدوی اعراب است و پاسخگوی نیازهای جوامع پیچیده نیست. این دیدگاه‌ها نفی نابجایی نزول دفعی قرآن، وجود پیش‌بینی فراتاریخی و ضرورت توجه به واقعیت‌های تاریخی عصر نزول را تأکید می‌کنند. در نتیجه، مقاله حاضر در پی آن است که با تحلیل تطبیقی این دو دیدگاه، نسبت میان اسباب نزول و تاریخمندی قرآن را روشن ساخته و پیامدهای آن را در حوزه تفسیر و فهم دینی بررسی کند.
موضوعات

عنوان مقاله English

Comparative analysis of the relationship between historicity and the causes of descent from the perspective of Abdul-Kairom Soroush and Nasr Hamed Abu Zeid

نویسنده English

leila ramezan nia
hozeh
چکیده English

یکی از مباحث مهم در علوم اسلامی، بررسی تأثیر اسباب نزول بر تفسیر و تاریخمندی قرآن است؛ یعنی این‌که آیا قرآن تنها محصول شرایط تاریخی و فرهنگی زمان نزول است یا قابلیت فراتاریخی و جهان‌شمولی دارد؟ نصر حامد ابوزید و عبدالکریم سروش، دو متفکر معاصر، با رویکردهای متفاوت به این موضوع پرداخته‌اند. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی، ضمن تبیین اسباب نزول و مفهوم تاریخمندی قرآن، دیدگاه‌های این دو اندیشمند را بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد هر دو، اسباب نزول را نشان‌دهنده پیوند متن وحی با شرایط زمان نزول می‌دانند که مختص جامعه بدوی اعراب است و پاسخگوی نیازهای جوامع پیچیده نیست. این دیدگاه‌ها نفی نابجایی نزول دفعی قرآن، وجود پیش‌بینی فراتاریخی و ضرورت توجه به واقعیت‌های تاریخی عصر نزول را تأکید می‌کنند. در نتیجه، مقاله حاضر در پی آن است که با تحلیل تطبیقی این دو دیدگاه، نسبت میان اسباب نزول و تاریخمندی قرآن را روشن ساخته و پیامدهای آن را در حوزه تفسیر و فهم دینی بررسی کند.


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 20 آبان 1405

  • تاریخ دریافت 03 دی 1404
  • تاریخ بازنگری 07 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 18 شهریور 1405
  • تاریخ انتشار 20 آبان 1405